در ستایش سینما

دو بار تلاش ناموفق برای خواندن کتاب آبلوموفِ گنچاروف به من ثابت کرد که من از آبلوموف هم آبلوموف ترم. تن آساتر، رویایی تر و حتی لش تر. اصلا شاید آبلوموفیسم را باید به پدرامیسم تغییر می دانند. بار اول تا صفحه صد بیشتر نتوانستم تحمل کنم. کتاب پر است از توصیفات اضافی که داستان را پیش نمی برد و فقط برای زیاد کردن صفحات کتاب آورده شده است. اول فکر کردم که شاید اشکال از من است که نمی توانم کتاب را تمام کنم. با خود گفتم شاید زمان درستی را برای خواندنش انتخاب نکرده ام. کتاب را بستم و زیر تختم گذاشتم. شش ماه بعد با انرژی بیشتری کتاب را شروع کردم. ولی جانم به لب رسید وقتی تا صفحه دویست خواندم. تمام رخوت و تن آسایی آبلوموف انگار به من منتقل شده بود. فضای داستان هم این حالت را تشدید می کرد. نویسنده خوب توانسته بود کارش را انجام دهد در این حرفی نبود. حتی خیلی مودب می گفت که اگر نمی توانی کتاب را نخوان. به حرفش گوش دادم و اصلا هم از کارم پشیمان نیستم. این کتاب، کتاب من نبود و نخواهد بود. اصلا آدمی که رفتاری مانند آبلوموف دارد چه نیازی است که زندگی خودش را بخواند. او از صبح تا شب در رختخواب بود و هیچ کاری را تمام نمی کرد و یا به روز دیگر موکول می کرد. اینکه من بودم با تمام جزئیات.

ولی دو هفته پیش بعد از یک سال دوری از کتاب یادم آمد که داستان را قبلا به فیلم تبدیل کرده بودند. پس بروم فیلم را پیدا کنم که شاید رستگار شوم. راستش فیلم خوبی بود حتی با جرئت می توانم بگویم که بهتر از کتاب بود. خوبی سینما این است که شما یک تصویر نشان می دهید و تمام آن جزئیاتی را که نویسنده در ده صفحه گفته است را در ده ثانیه می گویید. خوب این خیلی عالیست دیگر. برای آدمی مثل من سینما یعنی کم گویی و درست گویی. حالا شاید با خودتان بگوید پس سینمای تارکوفسکی چه می شود (سلام می کنم خدمت تمام دوستداران برادر تارکوفسکی). اصلا همان زمان باید تبعیدش می کردند به سیبری تا داستان نسراید. آخر برادر من تو باید می رفتی داستان نویس می شدی نه فیلم ساز. حتی شاعری بیشتر قواره تنت و افکارت بود.

خلاصه بیشتر از این پرت نگویم. فیلم آبلوموفِ میخایلوف داستان آسودگی و تنبلیست با ساختاری قابل قبول و وفادار به کتاب. خوب هم داستان تعریف می کند. پس زنده باد تنبلی و سینما که فکر می کنم رابطه تنگاتنگی باهم دارند.